Vitamine D uit licht of uit een capsule: waarom dat niet hetzelfde is

Het is november. Je staat op in het donker, je zit de hele dag binnen en om half vijf is het alweer donker. Je energie zakt, je humeur ook. En half Nederland pakt een potje vitamine D uit de kast.

Logisch, want in de winter maak je zelf bijna geen vitamine D. Maar een capsule doet iets anders dan licht. In dit artikel lees je waarom.

Waarom je die winterdip voelt

De winterdip heeft twee kanten. Er komt minder licht in je ogen, en er valt minder UVB op je huid. Allebei tegelijk, en allebei door hetzelfde: te weinig zon.

Je ogen krijgen te weinig licht

Je ogen zijn niet alleen om te zien. Achter in je oog zitten cellen die meten hoeveel licht er binnenkomt. Dat geven ze door aan je biologische klok in je hersenen. Zo weet je lichaam wanneer het dag is: tijd om wakker en scherp te zijn. En wanneer het avond is: tijd om melatonine te maken en te gaan slapen.

Die klok heeft fel licht nodig, vooral in de ochtend. En binnen is het veel donkerder dan je denkt.

Je ogen passen zich zo goed aan dat binnen licht genoeg lijkt. Maar voor je klok is een dag binnen een dag in de schemering. Het gevolg: je klok krijgt geen duidelijk signaal meer, je slaapt slechter en je bent overdag minder fris. Onderzoek laat ook zien dat je hersenen minder serotonine aanmaken in periodes met weinig zon. Serotonine heeft invloed op je stemming.

Daarom werkt een lichtbak bij een winterdepressie. Dat licht gaat via je ogen, niet via je huid.

Je huid maakt geen vitamine D meer

Vitamine D maak je in je huid, met UVB uit de zon. Maar UVB komt alleen goed door de atmosfeer als de zon hoog genoeg staat. In Nederland staat de zon in de winter zo laag dat dit bijna niet meer lukt.

Vanaf ongeveer half oktober tot eind februari maak je dus nauwelijks vitamine D aan. Je leeft op de voorraad die je in de zomer hebt opgebouwd, en die wordt elke week kleiner. Vitamine D speelt onder andere een rol bij je immuunsysteem en je spieren.

Toch is een dip niet alleen een kwestie van een laag vitamine D-getal. In grote studies helpt een vitamine D-pil op zichzelf niet tegen somberheid. Wat je in de winter mist, is licht. Vitamine D is daar één stukje van.

Zonlicht is een heel spectrum

Zonlicht ziet er wit uit, maar het bestaat uit heel veel golflengtes tegelijk. We meten ze in nanometer. Elk deel doet iets anders in je lichaam.

• UVB, ongeveer 280 tot 315 nanometer. Hiermee maakt je huid vitamine D. Het is maar een heel klein deel van het zonlicht.
• UVA, 315 tot 400 nanometer. Maakt stikstofoxide vrij in je huid. Daardoor ontspannen je bloedvaten. Dat staat los van vitamine D.
• Zichtbaar licht, 400 tot 700 nanometer. Vooral het blauwe deel stuurt via je ogen je biologische klok.
• Rood en nabij-infrarood, vanaf ongeveer 630 nanometer. Werkt op de mitochondriën, de energiecentrales in je cellen. Daar schreef ik eerder een apart artikel over.

Ons lichaam is gebouwd onder dat hele spectrum. Een capsule geeft je daarvan alleen het eindproduct van één stukje.

Vitamine D uit licht of uit een capsule

Op papier is het dezelfde stof. Maar de weg ernaartoe is heel anders.

Je huid heeft een rem

Als UVB je huid raakt, verandert een stofje uit cholesterol van vorm. Daaruit maakt je lichaam vitamine D. Maar na een tijdje in de zon stopt dat. Het teveel wordt omgezet in andere stoffen, zoals lumisterol en tachysterol. Je huid zet zelf een plafond op de aanmaak.

Daarom krijg je van de zon nooit te veel vitamine D. Van een potje kan dat wel. Je slikt de stof in één keer, en je lichaam beslist niet meer zelf hoeveel het binnenkrijgt.

Je krijgt meer dan alleen vitamine D

Die andere stoffen uit je huid zijn geen afval. In het lab blijken je cellen er actieve stoffen van te maken, die je huid beschermen tegen UV-schade en ontsteking remmen. Dat onderzoek is nog jong. Maar een capsule bevat ze in elk geval niet. Daarin zit alleen vitamine D3, meestal gemaakt door wolvet van schapen te bestralen met UV.

Het transport is anders

Vitamine D uit je huid gaat je bloed in op een eigen transporteiwit. Het komt rustig vrij en blijft lang in je bloed. Vitamine D uit een capsule gaat via je darm. Een deel gaat mee op vetdeeltjes en komt snel bij je lever terecht. Je krijgt dus een snelle piek in plaats van een rustige stroom.

Je mist de rest van het licht

Het grootste verschil heb je net al gezien. Met een capsule krijg je geen UVA, geen fel licht in je ogen en geen rood en infrarood. Dus ook als je vitamine D-waarde in orde is, kan de rest van je lichaam nog steeds een lichttekort hebben.

Licht in huis halen: de Omni

De beste bron blijft de zon. Ook in de winter: elke dag naar buiten, het liefst in de ochtend. Zelfs grijs winterlicht is voor je ogen veel meer dan binnen.

Alleen UVB krijg je in deze maanden buiten niet. Daarom zijn er lampen die een stuk van het zonlicht nabootsen. Eén daarvan is de Loptimize Omni. Een handlamp met 11 golflengtes, van UVB tot nabij-infrarood. Je ziet ze terug in de afbeelding hierboven:

• 297 nanometer UVB. In het gebied waarmee je huid vitamine D maakt.
• UVA, violet en cyaan (385, 405 en 485 nanometer).
• Rood en nabij-infrarood (630 tot 1050 nanometer), zoals bij een roodlichtlamp.

In de standaardstand geeft hij alleen rood en nabij-infrarood. Met één knop komt het volledige spectrum erbij, met UV. Je beweegt hem dan langzaam over je huid. Een UV-bril zit erbij.

Wel een paar eerlijke kanttekeningen:

• Het blijven 11 losse golflengtes. Geen lamp is de zon.
• De Omni is nieuw. Hij wordt eind december of begin januari geleverd. Loptimize zegt zelf dat de lichtsterkte nog wordt gemeten en dat er nog geen vast, getest schema is voor de UV-stand.
• 297 nanometer is ook de golflengte waarmee je het snelst verbrandt. Begin heel kort, draag altijd de bril en gebruik de UV-stand niet als je medicijnen slikt die je gevoeliger maken voor UV.

Met de code Dilano krijg je korting op de Omni. Bestel je via mijn link, dan krijg ik een kleine vergoeding. Jij betaalt daar niets extra voor.

Wil je verder?

In dit artikel heb ik je het waarom gegeven. Het hoe staat hier bewust niet in. Welke vitamine D-waarde je aanhoudt en wanneer je meet. Hoe je in de zomer een voorraad opbouwt zonder te verbranden. En hoe je licht in de winter een vaste plek geeft in je dag.

Dat doen we in de leerschool. Daar staat een hele les over licht, met het protocol dat ik zelf volg. Stap voor stap, samen met een groep die dezelfde stap zet.